intervieuw VK Jan Tromp met Rudy Uytenhaak

Projectnummer: 
0000
Rudy Uytenhaak. © Julius Schrank
Aanbestedingen vaak in nadeel van architecten

Amsterdamse architect houdt enquête onder collega's

Architecten zijn het zat dat ze niet of amper betaald krijgen voor voorlopige ontwerpen. De meerderheid vindt dat aanbestedingen leiden tot machtsongelijkheid tussen architecten en opdrachtgevers. Te vaak is er geen vergoeding en kunnen kosten niet worden verhaald.

Door: Jan Tromp 17 juli 2015, 02:00

Interview

Lees hier het interview met architect Rudy Uytenhaak over de machtsongelijkheid tussen ontwerpers en opdrachtgevers.

Het zijn uitkomsten van een enquête die de Amsterdamse architect Rudy Uytenhaakrondstuurde onder vakgenoten. Bijna zeventig architectenbureaus kregen een vragenformulier. Ruim veertig reageerden. Bij elkaar hebben deze bureaus 2.100 keer ingeschreven op bouwprojecten.

Al langer wordt in de architectuursector geklaagd over de toepassing van de Europese regels bij aanbestedingen. In Nederland worden die regels door gemeentebesturen strak geïnterpreteerd. Volgens veel architecten leidt het tot grove onrechtvaardigheden waaraan men moeilijk kan ontsnappen.

Voorbeelden

Er zijn voorbeelden te over. Onlangs nog ontstond ophef over de aanbesteding van een nieuw cultuurhuis in Zutphen. Drie architectenbureaus werd gevraagd om mee te doen. De gemeente, zo bleek, verlangde gratis schetsontwerpen en claimde bovendien het intellectueel eigendom van de drie inzendingen. De bureaus protesteerden heftig, de gemeente ging er niet op in. Twee van de drie bureaus trokken zich daarop terug.

Architect Uytenhaak wilde een inventarisatie: 'Ik dacht: maak een statistiek van de klachten, zodat het representatief wordt.'

De architectuurbranche is, samen met de bouw, zwaar getroffen door de crisis. Veel bureaus zijn sterk ingekrompen. Om één opdracht wordt dikwijls door tientallen bureaus gestreden. Veel architecten vinden de regels waaraan zij moeten voldoen absurd en hun behandeling ondraaglijk.

Grote ergernissen

Rudy Uytenhaak.Rudy Uytenhaak. © Julius Schrank.

Zo is slechts 3 procent het eens met de stelling dat de gevraagde inspanningen in redelijke verhouding staan tot de opdracht. Aan uitleg door opdrachtgevers van hun overwegingen en beslissingen schort het zeer. Maar 16 procent vindt de motivering van keuzes transparant.

Uit de enquête komen twee grote ergernissen naar voren. Dikwijls wordt in de eerste fase van selectie om een visie gevraagd die in de praktijk neerkomt op een omvangrijk voorontwerp. Daarin zitten tientallen tot honderden uren arbeid. In de meeste gevallen wordt daarvoor geen vergoeding gegeven. De reële kosten liggen doorgaans rond de 20 duizend euro.

Architect Uytenhaak: 'Bij zo'n 20 procent van de gewonnen opdrachten is alle moeite ook nog eens vergeefs: ze gaan niet door.'

Bij zo'n 20 procent van de gewonnen opdrachten is alle moeite ook nog eens vergeefs: ze gaan niet door

Rudy Uytenhaak

Een architect moet volgens de Europese regels ook zogeheten referenties overleggen om te mogen inschrijven voor bijvoorbeeld een nieuwe school of een gemeentehuis. Dat betekent dat men in drie voorafgaande jaren aan drie soortgelijke of zelfs identieke opdrachten moet hebben meegedaan, als uitvoerend architect.

Als gevolg van die referentie-eis zijn bureaus wel gedwongen in te schrijven op bouwprojecten, ook al ontbreekt een vergoeding. Wie het niet doet, wordt uit de markt gestoten. Architect Uytenhaak: 'Zo ontstaat een toestand van gijzeling: niet meedoen betekent geen referenties voor de toekomst.'

You are here